Dạy máy tính nói tiếng cá voi

Sâu dưới đại dương, cá nhà táng phát ra những tiếng lách cách theo các khuôn mẫu nghe gần như máy móc, những chuỗi âm dồn dập mà giới nghiên cứu gọi là coda. Suốt nhiều thập kỷ, các tiếng lách cách ấy chỉ bị coi là tạp âm. Giờ đây, một dự án nghiên cứu quốc tế lớn đang thử một việc tham vọng hơn nhiều: dạy trí tuệ nhân tạo tìm ra cấu trúc, và biết đâu cả ý nghĩa, bên trong chúng.

Nhóm nghiên cứu thu hàng nghìn giờ tiếng cá voi bằng micro dưới nước và các thẻ gắn tự động, rồi đưa dữ liệu vào những mô hình học máy vốn được xây để dịch các ngôn ngữ xa lạ của con người mà không cần từ điển. Kết quả ban đầu cho thấy coda của cá nhà táng có thể ghép các đơn vị nhỏ lại theo cách từ ngữ của con người ghép các âm, và một số tiếng lách cách dường như đổi khác đôi chút tùy hoàn cảnh, gần giống một ngữ điệu.

Chưa ai dám nói đã có một cuốn từ điển cá voi hoàn chỉnh. Nhưng lần đầu tiên, các nhà nghiên cứu có một giả thuyết thật sự và kiểm chứng được: rằng đâu đó bên trong những tiếng lách cách ấy có một cấu trúc thật, đang chờ đúng phương pháp để mở ra.