Tubig-Tabang sa Ilalim

Iba ang huling bahagi ng hagdanan. Hindi na tuyo ang bato. Dumidilim at lumalamig ito sa ilalim ng mga paa niya. May amoy ng basang bato. Sa ilalim ay may mababang kuweba, at gumagalaw sa kisame nito ang liwanag mula sa tubig.

The last part of the staircase is different. The rock is not dry any more. It gets darker and colder under her feet. There is a smell of wet stone. At the bottom there is a low cave, and light from the water moves across its roof.

At doon, mismong katabi ng dagat, may tubig-tabang na lumalabas mula sa bato. Tinikman ito ni Polly. Malamig at matamis ito. Hindi ito dapat naroon. At ito ang dahilan ng lahat ng nasa itaas niya.

And there, right next to the sea, fresh water is coming out of the rock. Polly tastes it. It is cold and sweet. It should not be there. And it is the reason for everything above her.

Ganito ang nangyayari. Batong-apog ang lupa sa ibabaw ng bangin. Hindi umaagos ang ulan sa ibabaw ng batong-apog. Tumatagos ito sa loob. Humahanap ang tubig ng maliliit na bitak at bumababa sa loob ng bato. Mas magaan ang tubig-tabang kaysa tubig-dagat, kaya nakararating ito hanggang sa paanan ng bangin at tabang pa rin pagdating doon.

This is how it works. The land on top of the cliff is limestone. Rain does not run off limestone. It sinks into it. The water finds small cracks and travels down inside the stone. Fresh water is lighter than sea water, so it can come all the way down to the bottom of the cliff and still be fresh when it arrives.

Ngayon ay may saysay na ang hagdanan. Hindi mga sundalo, at hindi isang gabi. Malamang mga monghe, na dahan-dahang umukit pababa sa loob ng maraming taon para marating ang tubig na ito. Ang isang bayan sa bangin ay maaaring may matataas na pader at magandang tanawin pero wala pa ring maiinom.

Now the staircase makes sense. Not soldiers, and not one night. It was probably monks, cutting down slowly for years to reach this water. A town on a cliff can have high walls and a great view and still have nothing to drink.