Tubig-Tabang sa Paanan ng Bangin

Iba ang huling bahagi ng hagdanan. Hindi na tuyo ang bato. Dumidilim at lumalamig ito sa ilalim ng kanyang mga paa, may amoy ng basang bato, at ang liwanag na umaakyat mula sa tubig ay naghahagis ng gumagalaw na mga guhit sa kisame ng isang mababang kuweba sa ilalim.

The last stretch of the staircase is different. The rock stops being dry. It goes darker and cooler under her feet, and there is a smell of wet stone, and the light coming up off the water throws moving lines across the ceiling of a low cave at the bottom.

At doon, kapantay ng dagat, ilang hakbang lang mula sa tubig-alat, may tubig-tabang na lumalabas mula sa bato. Inilapit ni Polly ang kanyang tuka. Malamig ito at matamis at lubos na hindi dapat naroon, at ito ang dahilan ng lahat ng nasa itaas niya.

And there, at the level of the sea, with salt water a few steps away, fresh water is coming out of the rock. Polly puts her beak to it. It is cold and it is sweet and it is entirely wrong, and it is the reason for everything above her.

Ganito ang nangyayari. Batong-apog ang lupa sa ibabaw ng bangin, at hindi umaagos ang ulan sa batong-apog gaya ng pag-agos nito sa ibang bato. Tumatagos ito. Humahanap ito ng mga bitak at pinalalapad ang mga iyon at naglalakbay pababa sa loob ng bato, at dahil mas magaan ang tubig-tabang kaysa tubig-dagat, nakararating ito hanggang sa paanan ng bangin nang tabang pa rin, mismong sa guhit ng tubig, bago pa magkaroon ng pagkakataon ang dagat na humalo rito.

It works like this. The land on top of the cliff is limestone, and rain does not run off limestone the way it runs off other rock. It sinks. It finds cracks and widens them and travels down through the inside of the stone, and because fresh water is lighter than sea water it can come all the way to the bottom of the cliff and arrive still fresh, right at the water line, before the sea gets a chance to mix with it.

Kaya ngayon ay may saysay na ang hagdanan. Hindi mga sundalo, at hindi isang gabi. Mga monghe, malamang, na matiyagang umukit pababa sa loob ng maraming taon patungo sa isang bukal na alam nilang naroon, dahil ang isang bayan sa tuktok ng bangin ay maaaring may mga pader at tore at tanaw sa buong kipot pero mawawala pa rin ang lahat kung walang maiinom na tubig.

So now the staircase makes sense. Not soldiers, and not one night. Monks, most likely, cutting patiently downward over years toward a spring they knew was there, because a town on top of a cliff can have walls and towers and a view over the whole strait and still lose everything for the want of a drink of water.