Dlaczego miód sprzed trzech tysięcy lat wciąż nadaje się do jedzenia

W tysiąc dziewięćset dwudziestym drugim roku, kiedy archeolodzy otworzyli grobowiec egipskiego króla Tutanchamona, znaleźli biżuterię, posągi i gliniane naczynia. W niektórych naczyniach był miód. Od ich zamknięcia minęły trzy tysiące lat. Miód w środku wciąż był dobry. Można go było wtedy zjeść.

In 1922, when archaeologists opened the tomb of the Egyptian king Tutankhamun, they found jewelry, statues, and clay pots. Some of those pots held honey. Three thousand years had passed since they were sealed. The honey inside was still good. In fact, you could have eaten it.

To nic niezwykłego. Miód jest jednym z niewielu naturalnych produktów na świecie, który się nie psuje. Słoiki z miodem ze znacznie starszych stanowisk odnaleziono też w miejscach takich jak Gruzja, gdzie archeolodzy znaleźli miód pochowany razem ze szlachcianką około pięciu i pół tysiąca lat temu. Wciąż nadawał się do jedzenia. Wciąż był słodki.

This is not unusual. Honey is one of the only natural foods in the world that does not spoil. Jars of honey from much older sites have also been recovered in places like Georgia, where archaeologists found honey buried with a noblewoman about 5,500 years ago. Still edible. Still sweet.

Powód tkwi w chemii. Bakterie potrzebują wody, żeby się rozwijać, a miód ma jej bardzo mało. Pszczoły zbierają nektar, który ma około osiemdziesięciu procent wody, i zmniejszają jego zawartość do około siedemnastu procent, wachlując skrzydłami wewnątrz ula. Powstaje gęsty, zbity płyn, w którym niewiele może przeżyć.

The reason comes down to chemistry. Bacteria need water to grow, and honey has almost none. Bees take nectar, which is roughly 80 percent water, and reduce it down to about 17 percent water by fanning their wings inside the hive. The result is a thick, dense liquid where nothing can really live.

Miód jest też lekko kwaśny, z pH w okolicach czterech. Większość bakterii nie lubi kwasu. Do tego pszczoły dodają do nektaru odrobinę enzymu, który powoli wytwarza nadtlenek wodoru, łagodny środek odkażający. To ta sama substancja, którą można kupić w aptece.

Honey is also slightly acidic, with a pH around 4. Most bacteria do not like acid. On top of that, bees add a small amount of an enzyme to the nectar that slowly produces hydrogen peroxide, a mild disinfectant. It is the same chemical you can buy at the pharmacy.

Tak więc łączą się trzy formy ochrony: brak wody, niskie pH i stała odrobina nadtlenku. Dopóki miód jest szczelnie zamknięty i suchy, może stać na półce, w jaskini albo w grobowcu niemal wiecznie.

So three protections combine: no water, low pH, and a constant trace of peroxide. As long as honey is sealed and dry, it can sit on a shelf, in a cave, or in a tomb almost forever.

Jeśli twój miód kiedyś skrystalizuje się w słoiku, nie wyrzucaj go. Podgrzej go delikatnie w misce z ciepłą wodą, a kryształki się rozpuszczą. Miód nigdy nie był zepsuty. Miód prawie nigdy nie jest zepsuty.

If your honey ever crystallizes in the jar, do not throw it out. Warm it gently in a bowl of hot water, and the crystals will dissolve. The honey was never bad. Honey is almost never bad.