🇺🇸

Jifunze Kiingereza ukitumia Kiswahili chako

Ukurasa huu unaeleza mahali hasa Kiingereza kinapotofautiana na Kiswahili, na mahali ambapo tayari uko mbele bila kujua.

Anza Kujifunza Bure Vinjari Msamiati

Unapoanza kujifunza Kiingereza ukiwa tayari unazungumza Kiswahili, huanzii chini kabisa. Kuna mambo unayoyajua tayari bila kuyatambua, na kuna machache ambayo yatakusumbua wewe zaidi kuliko yanavyomsumbua mwanafunzi kutoka lugha nyingine. Kujua tofauti hizo mapema kunakuokolea miezi ya kubahatisha.

Habari njema kwanza. Sauti mbili za Kiingereza zinazowatesa wanafunzi wengi duniani, ile ya think na ile ya this, tayari unazitamka kila siku. Zipo katika thelathini na katika dhahabu. Mwanafunzi wa Kifaransa au wa Kijapani hutumia miezi kuzizoea; wewe unaanza nazo mkononi. Vilevile mpangilio wa sentensi ni ule ule: mtenda, kitenzi, kitendwa. Juma alinunua kitabu na Juma bought a book hufuata mstari mmoja.

Kisha, kwa mara moja tu, Kiingereza ni chepesi kuliko Kiswahili. Katika Kiswahili nomino ina ngeli, na ngeli hiyo hulazimisha kila neno linalofuatana nayo libadilike: kitabu kizuri kile kimoja, lakini vitabu vizuri vile viwili. Kiingereza hakina ngeli hata moja. Nomino huongezewa -s mwishoni ikiwa ni nyingi, na inaishia hapo. Kivumishi hakibadiliki kamwe: good book, good books. Sehemu hii utaipita haraka kuliko unavyodhani.

Sasa yale yatakayokupa shida. Kiswahili kina irabu tano safi. Kiingereza kina sauti za irabu zaidi ya kumi, na tofauti kati yake hubeba maana:

ship (meli) na sheep (kondoo)
full (imejaa) na fool (mpumbavu)
cat (paka) na cut (kata)

Sikio lako halijazoezwa kutofautisha jozi hizi, kwa hivyo kazi ya kwanza ni kusikia, si kutamka. Ukiweza kuzisikia, mdomo hufuata.

Tatizo la pili ni mtiririko wa konsonanti. Silabi ya Kiswahili karibu kila mara humalizika kwa irabu, wakati Kiingereza hurundika konsonanti pamoja. Ndiyo maana school hugeuka sukulu na street hugeuka sitiriti: irabu ndogo huingia katikati bila wewe kukusudia. Tiba si kuongeza kasi, bali ni kujifunza kutamka konsonanti mbili au tatu zikiwa zimeshikana bila kuweka sauti yoyote kati yake.

Kigumu kuliko vyote ni a, an na the. Kiswahili hakina maneno haya, na hakiyahitaji. Husemi kitabu kwa njia mbili tofauti kutegemea kama msikilizaji anakijua au hakijui. Kiingereza hukulazimisha kufanya uchaguzi huo kila unapotaja nomino, na hakuna namna ya kuukwepa. Kanuni ya kuanzia: a ni mara ya kwanza kutaja, the ni pale nyote wawili mnajua ni kipi hasa. I saw a dog. The dog was black.

Kuna pia -s ya nafsi ya tatu: I walk, lakini he walks. Cha kufurahisha ni kwamba dhana yenyewe unaijua vizuri, kwa sababu Kiswahili hupatanisha kitenzi na mtenda kila mahali, kama katika ninakwenda na anakwenda. Kiingereza hupatanisha mahali pamoja tu, na ndiyo maana ni rahisi kuisahau: hakuna kitu kingine kinachobadilika ili kukukumbusha.

Mwisho, yeye ni neno moja, lakini Kiingereza kina he na she. Kuchanganya haya mawili ni kosa la kawaida kabisa hata kwa wazungumzaji wa Kiswahili waliobobea. Si ishara ya udhaifu; ni sehemu tu ambayo lugha yako haikuhitaji kuchagua, na Kiingereza kinakuhitaji uchague kila sekunde.

Bofya ili Kutafsiri

Bofya sentensi yoyote ili kuona tafsiri yake, maelezo ya sarufi, na sentensi za mfano.

Hadithi za Lugha Mbili

Washa tafsiri za ukurasa mzima ili kusoma sambamba kwa Kiswahili na Kiingereza.

Sikiliza Ukisoma

Sikia hadithi ikisomwa kwa sauti huku kila neno likiangaziwa, ili kuboresha matamshi na kasi ya kusoma.

Msamiati wa Kiingereza

Ona zote →

Vidokezo vya Kujifunza Kiingereza

Maneno yanayodanganya: mitego ya maneno tuliyoazima

Kiswahili kimeazima maneno mengi kutoka Kiingereza na Kiarabu, lakini neno likishaingia hubadilika. Wakati mwingine maana hupanuka, wakati mwingine hubana, na mara nyingine hugeuka kabisa. Hapo ndipo hatari ilipo: unatumia neno unalolijua vizuri, sikio la Mwingereza linalisikia, lakini maana linayoipata si uliyokusudia.<ul><li>Safari. Kwetu ni kila aina ya kwenda: kwenda Dodoma, kwenda kazini mbali, hata kwenda mjini. Kwa Kiingereza safari imebana ikamaanisha utalii wa wanyamapori tu, kwa hivyo I am going on safari to Mombasa humfanya msikilizaji afikiri unakwenda kuona simba. Sema: I am travelling to Mombasa next week.</li><li>Hoteli. Kwetu mara nyingi ni sehemu ya kula chai na chapati. Hotel ya Kiingereza ni sehemu ya kulala, na basi. Sema: I ate ugali at a small restaurant near the bus stop, si kwamba ulikwenda kulala ili ule ugali.</li><li>Picha. Inabeba ile ya kamera, ile ya kuchorwa, na hata filamu. Kiingereza kinatenganisha: photo ni ya kamera, painting au drawing ni ya kuchorwa, na ya sinema ni film au movie. We went to see a film last night, kamwe si we went to see a picture.</li><li>Stesheni. Peke yake tunamaanisha ya polisi au ya treni. Station haisimami hivyo; lazima ubainishe: police station, petrol station, railway station, radio station. Sema: They took him to the police station.</li><li>Ofisi na afisa. Yametoka kwenye maneno mawili tofauti yanayofanana. Office ni mahali; officer ni mtu. Sema: I spoke to the immigration officer at his office.</li><li>Kusoma. Ni vitu vitatu kwa Kiingereza. Macho ukurasani ni to read; kujiandaa kwa mtihani ni to study; kuwa mwanafunzi ni to be in darasa fulani. I am studying for my exam, na I am in Form Three, si I read Form Three.</li><li>Karibu. Tafsiri you are welcome haifanyi kazi hapa, kwa sababu kwa Kiingereza sentensi hiyo ni jibu la thank you peke yake. Mgeni akifika mlangoni sema come in au please sit down. Na karibu chakula ni please help yourself.</li><li>Pole. Halina neno lake kwa Kiingereza. Wengi hutumia sorry, kumbe sorry humaanisha ama umefanya kosa ama unatoa rambirambi. Rafiki akijikwaa, ukisema sorry anaweza kudhani ulimsukuma. Sema are you okay?, au I am sorry to hear that kwa habari mbaya.</li><li>Kaka, dada, ndugu. Tunavitumia kwa ukoo mzima na hata marafiki. Brother na sister ni watoto wa wazazi wako, basi. Mtoto wa shangazi au mjomba ni cousin, neno moja kwa wa kike na wa kiume. Sema: She is my cousin, not my sister.</li><li>Saa. Saa zetu zinaanzia macheo, si usiku wa manane. Saa mbili asubuhi si two o'clock in the morning bali eight o'clock in the morning. Ongeza sita unapotafsiri: saa kumi jioni ni four in the afternoon. Hili linaharibu miadi kuliko neno lolote katika orodha hii.</li></ul>Mengine ya kukumbuka haraka: bendera ni flag, si banner, ambalo ni tangazo la kitambaa au la mtandaoni. Kompyuta inabeba kila kitu, lakini Kiingereza kinatofautisha laptop, desktop na tablet. Shati ni shirt yenye vifungo; ile ya kuvaa kichwani ni T-shirt. Na mzee ni heshima kwetu, ilhali old man kwa Kiingereza ni dharau karibu kila mara. Sema elder, sir, au mwite kwa jina lake.

Matamshi: sauti ambazo Kiswahili hakikuandai nazo

Kiswahili kina vokali tano tu, na kila herufi ina sauti yake isiyobadilika. Ukiona neno, unajua kulitamka, na ukisikia neno, unajua kuliandika. Kiingereza kina sauti za vokali zaidi ya kumi na mbili, na tahajia yake haiahidi chochote. Hii si dosari yako; ni tofauti ya mifumo, na inatibika ukijua mahali penyewe.<ul><li>Vokali ndefu na fupi. Kiingereza kinatofautisha ship na sheep, fit na feet, live na leave. Herufi i ya Kiswahili iko karibu na ile ndefu, kwa hivyo kila i inatoka ndefu na ship inasikika sheep. Kwa ship, fit, this, legeza ulimi, ushushe kidogo, na ufupishe sauti hadi karibu na e. Jozi hii pia inabeba aibu: beach na sheet zikitamkwa kwa i ndefu ni sawa, lakini zikifupishwa vibaya zinakuwa maneno ya matusi. Ni sababu nzuri ya kuifanyia kazi.</li><li>Ile ya u ni ile ile. Full na fool, pull na pool, book na boot ni jozi, si neno moja. Ya kwanza ni fupi na legevu; ya pili ndefu na midomo imezungushwa zaidi.</li><li>A moja dhidi ya tatu. Cat, cut na cart zina vokali tatu tofauti, na zote zinakuwa a ya Kiswahili mdomoni mwetu. Vivyo hivyo hat, hut, heart. Ongeza bad dhidi ya bed na man dhidi ya men: ile ya bad ni pana, ulimi mbele, kati ya a na e; ile ya cut ni fupi na iko katikati ya kinywa.</li><li>Sauti ya bird. Bird, work, shirt, learn, her zote zina sauti moja ndefu isiyokuwepo Kiswahili, na tahajia yake inabadilikabadilika. Wengi wanaisema kama a au wanaifuata tahajia: bird inakuwa bedi. Legeza mdomo, usiuzungushe, sema e iliyolala, na uirefushe. Usitamke r hapo isipokuwa unafuata lafudhi ya Marekani.</li><li>Th mbili. Habari njema: sauti zote mbili tayari ziko mdomoni mwako. Thelathini na thamani zina ile ya think, three, mouth. Dhahabu na dhambi zina ile ya this, mother, they. Shida ni kwamba tahajia ya Kiingereza inaandika zote kwa th, na jicho likichanganyikiwa mdomo unabadilisha: think inakuwa sink au tink, three inakuwa tree, mother inakuwa mada. Weka ncha ya ulimi kati ya meno, kama unavyofanya kwenye thelathini.</li><li>Mikusanyiko ya konsonanti. Silabi za Kiswahili huishia kwa vokali, kwa hivyo mdomo unaingiza vokali ya msaada mahali ambapo Kiingereza hakina: school inakuwa sukulu, street inakuwa sitiriti, film inakuwa filimu, bread inakuwa buredi. Mwisho wa neno vivyo hivyo: book inakuwa buku. Konsonanti mbili au tatu zinatamkwa mfululizo bila pumzi katikati. Hii inahusu pia kiambishi -ed, ambacho mara nyingi ni sauti moja tu: worked ni workt, helped ni helpt, na kinakuwa silabi kamili tu baada ya t au d, kama wanted na needed.</li><li>Mkazo. Kiswahili huweka mkazo kwenye silabi ya pili kutoka mwisho, kila mara, bila kufikiri. Kiingereza kinauhamisha, na mahali pake hubadilisha maana. Hospital ina mkazo mwanzoni, si katikati. Photograph, photography na photographic zina mkazo mahali patatu tofauti. Na jozi hizi ni maneno mawili: present ya zawadi dhidi ya present ya kuwasilisha, record ya kanda dhidi ya record ya kurekodi, object ya kitu dhidi ya object ya kupinga. Silabi zisizo na mkazo hulegea zote hadi sauti moja tepetevu: banana, computer, police. Kutoa kila vokali uzito sawa ndiko kunakofanya Kiingereza chetu kisikike kigeni, zaidi ya sauti moja moja.</li><li>Herufi bubu. Knife, know, write, hour, honest, debt, island, listen, half, Wednesday zote zina herufi zisizosemwa. Halafu through, though, thought, tough na cough zina tahajia moja na sauti tano. Kwa hivyo jifunze matamshi ya neno pamoja na tahajia yake, kama vitu viwili, si kimoja.</li></ul>

Sarufi: kinachobadilika unapotoka kwenye Kiswahili

Kiingereza si Kiswahili chenye maneno mengine. Mfumo wenyewe umejengwa kwa mantiki tofauti, na ukijua tofauti hizo ni sehemu chache tu, kazi inakuwa ndogo kuliko unavyodhani.Ngeli na upatanisho. Kiswahili kina ngeli zaidi ya kumi na tano, na kila moja inaacha alama kwenye kila neno linalofuata: kitabu kizuri kile kimepotea, vitabu vizuri vile vimepotea. Kiingereza hakina lolote la aina hiyo. The good book is lost, the good books are lost: the na good havibadiliki hata kidogo, wala nomino haina jinsia. Lakini kuna sehemu moja Kiingereza kinadai upatanisho, na ndiyo kosa linaloongoza: kitenzi cha wakati uliopo kinachukua -s kwa nafsi ya tatu umoja. He goes, she works, my brother lives in Arusha. Hakuna -s kwa I, you, we, they. Aliyezoea kubandika alama kila mahali anaweza kabisa; tatizo ni kwamba alama moja pekee haionekani ya maana. Ni ya maana, na kukosekana kwake kunasikika mara moja.Kitenzi kimoja dhidi ya maneno matatu. Ninakupenda ni neno moja lenye nafsi, wakati, mtendwa na mzizi. Kiingereza kinatawanya vyote: I love you. Sikumwona inahitaji maneno manne: I did not see him. Mtendwa anayeishi ndani ya kitenzi chetu anakuja baada ya kitenzi kwa Kiingereza, daima: give me the book. Na kwa kuwa a- yetu haitofautishi jinsia, wazungumzaji wengi wanachanganya he na she katikati ya hadithi moja. Jisikilize unapoeleza habari za mtu.Vibainishi: a, an, the. Hiki ndicho kigumu zaidi, kwa sababu hakina kabisa mwenzake kwa Kiswahili. Kanuni yake si orodha, ni swali moja: je, msikilizaji anajua ni kipi ninachokimaanisha? Kama hajui, au ni mara ya kwanza kukitaja, tumia a au an. Kama anajua, tumia the. Ndiyo maana hadithi zote za Kiingereza zinasogea hivi: I met a teacher yesterday. The teacher told me about the school. Mara ya kwanza a, baada ya hapo the, kama vile tunavyosema mwalimu mmoja kisha yule mwalimu. Vitu vilivyo vimoja tu vinachukua the hata mara ya kwanza: the sun, the president, the government. Lakini unapozungumzia kitu kwa ujumla, hakuna kibainishi kabisa: lions are dangerous, water is life, I like music. Hapo ndipo wanapoteleza wale waliojifunza kwamba the ni tafsiri ya kuonyesha. An hufuata sauti ya vokali, si herufi: an hour, an honest man, lakini a university. Na maneno yasiyohesabika hayachukui a wala -s: sema some advice, a lot of information, my luggage, kamwe si an advice wala informations.Wingi. Sisi tunaweka alama mwanzoni, mtoto hadi watoto, jicho hadi macho. Kiingereza kinaiweka mwishoni, na sikio lako lazima lizoee kusikiliza mwisho wa neno. Visivyofuata kanuni ni vya kila siku: child na children, man na men, woman na women, foot na feet, tooth na teeth, person na people. Vingine havibadiliki kabisa: sheep, fish. Na news ina -s lakini ni umoja: the news is bad.Mpangilio. Kwetu nomino inatangulia na kivumishi kinafuata huku kikipatana: nyumba kubwa nyeupe. Kiingereza kinakitanguliza kivumishi, na hakibadiliki kamwe: a big white house. Vivumishi vikizidi kimoja vina mpangilio wake usioandikwa popote lakini unaosikika: maoni, ukubwa, umri, rangi, kisha malighafi. A beautiful big old wooden table inatulia sikioni; ukiibadilisha utasikia mwenyewe imeharibika. Umiliki nao unatangulia: my book, si book my.Maswali. Kwetu sauti inatosha: Unakwenda sokoni? Kiingereza kinadai do: Are you going to the market? kwa sasa hivi, au Do you go to the market? kwa mazoea. Kikishaingia did au does, kitenzi kikuu kinarudi kwenye umbo lake la msingi: Did you see her?, si did you saw. Vivyo hivyo Where do you live?, si where you live. Lakini swali likiingizwa ndani ya sentensi nyingine, mpangilio unarudi wa kawaida: I do not know where he lives.Nyakati. Na-, li-, ta- na me- ni safi, lakini hazilingani moja kwa moja na visaidizi vya Kiingereza. Na- inabeba mambo mawili yanayotenganishwa: ninakwenda kanisani kila Jumapili ni I go to church every Sunday, si I am going; ninakwenda sasa ndiyo I am going now. Na me- si have kila mara. Amefika inaweza kuwa he has arrived au he arrived, na tofauti inategemea kama umetaja wakati uliokwisha. Ukiutaja, lazima utumie wakati uliopita: I saw him yesterday, si I have seen him yesterday. Mwisho, ni yetu haibadiliki, lakini to be inabadilika: I am, he is, they are, we were.

Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara

Kwa nini nikisema school hutoka sukulu, na nifanyeje kurekebisha?

Kwa sababu silabi ya Kiswahili karibu kila mara humalizika kwa irabu. Unapokutana na konsonanti zilizoshikana kama sch au str, mdomo wako huingiza irabu ndogo ili kurahisisha kazi, na hapo unapata sukulu badala ya school. Tiba si kuongeza kasi. Tamka konsonanti moja moja kwanza, halafu ziunganishe polepole ukihakikisha hakuna sauti inayoingia katikati, kisha ongeza kasi. Fanya hivyo kwa maneno kama street, strong, breakfast na months kwa dakika chache kila siku, na sikiliza mzawa akiyatamka ili ulinganishe.

Nifanyeje niache kuchanganya he na she?

Kosa hili halitokani na uzembe. Kiswahili kina yeye moja tu, kwa hivyo ubongo wako haujazoea kuchagua jinsia unapoongea, na uchaguzi huo lazima ufanyike ndani ya sekunde moja unapozungumza Kiingereza. Njia inayofanya kazi ni kuzoeza uchaguzi ukiwa huna presha: eleza watu unaowajua kwa sauti, sentensi tano kuhusu mwanamume kisha sentensi tano kuhusu mwanamke, kila siku. Ukikosea katikati ya mazungumzo, rudia neno sahihi mara moja na endelea. Msikilizaji hukuelewa hata ukikosea, lakini kujirekebisha papo hapo ndiko kunakofundisha ubongo.

Nitajuaje lini nitumie a na lini nitumie the?

Anza na kanuni moja: a ni unapotaja kitu kwa mara ya kwanza au ambacho msikilizaji hakijui, na the ni pale nyote wawili mnajua ni kipi hasa. I bought a phone. The phone is black. Kanuni ya pili ni muhimu vivyo hivyo: nomino ya umoja inayohesabika karibu kamwe haisimami peke yake kwa Kiingereza. Husemi I saw dog, husema I saw a dog au I saw the dog. Usitegemee kuwa sahihi kwa asilimia mia. Hii ndiyo sehemu inayoendelea kudokeza kuwa Kiswahili ni lugha yako ya kwanza hata baada ya miaka mingi, lakini haizuii kueleweka, kwa hivyo isikuzuie kuongea.

Je, kuzungumza Sheng au kuchanganya lugha kunaharibu Kiingereza changu?

Hapana. Kuchanganya lugha ni ishara ya ustadi, si ya upungufu, na kila mzungumzaji wa lugha mbili duniani hufanya hivyo. Tatizo huja pale unapohitaji Kiingereza kilichokamilika, kama katika mahojiano ya kazi, barua pepe rasmi au mtihani, na unagundua hujawahi kuzoea kumaliza sentensi ndefu bila kuruka kwenye Kiswahili pale neno linapokwama. Suluhisho si kuacha Sheng. Ni kuweka nyakati maalum, hata dakika kumi kwa siku, ambazo hukubali kubadilisha lugha hata neno moja likikushinda, ukikubali kwenda polepole zaidi.

Naelewa Kiingereza ninaposoma au kusikiliza, lakini nikitakiwa kujibu nashindwa. Kwa nini?

Kwa sababu kuelewa na kutunga ni stadi mbili tofauti. Unaposoma, muundo wa sentensi umeshaandaliwa na mtu mwingine; unapoongea, lazima uuchague wewe papo hapo. Kwa mzungumzaji wa Kiswahili kuna sababu ya ziada: Kiswahili hupanga taarifa nyingi ndani ya kitenzi kimoja, kwa mfano nitakupelekea, neno moja linalobeba mtenda, wakati na mtendwa. Kiingereza hutawanya vipande hivyo katika maneno matano au sita yanayohitaji mpangilio sahihi. Zoezi linalofaa ni kuongea kwa sauti kila siku hata ukiwa peke yako, dakika tano, bila kusimama kujisahihisha. Kasi hujengwa kwa kutumia, si kwa kujua zaidi.

Jifunze English kutoka lugha nyingine

🇳🇴 kutoka Norwegian 🇫🇷 kutoka French 🇩🇪 kutoka German 🇵🇹 kutoka Portuguese 🇸🇦 kutoka Arabic 🇳🇱 kutoka Dutch 🇵🇱 kutoka Polish 🇹🇷 kutoka Turkish 🇪🇸 kutoka Spanish 🇮🇳 kutoka Hindi

Uko tayari kuanza kujifunza Kiingereza?

Tunga hadithi yako ya lugha mbili yenye michoro iliyotengenezwa na AI, masimulizi ya sauti, na mazoezi shirikishi ya msamiati.

Jisajili Bure